Van Inside-out naar Outside-In

Ria’s verrijken presentatielaag van IT-toepassingen

Door de snelheid waarmee technologische ontwikkelingen zich voltrekken, kunnen we ons moeilijk voorstelling hoe we tientallen jaren geleden zonder internet en zonder mobiele communicatie werkprestaties konden leveren. Vreemd genoeg laten we ons echter telkens beperken wanneer en technologische innovatie zich aandient. Zo hebben we aan de presentatiekant van de informatieverwerking nog weinig vooruitgang geboekt.

De industriële productie

De werkprocessen van ondernemingen zijn lange tijd verborgen gebleven voor de buitenwereld. Die afscherming vindt zijn oorsprong in de industriële productie. Daar werken mensen gezamenlijk in een fabriek, letterlijk achter gesloten deuren. In de kantooromgeving werd diezelfde gesloten werkwijze overgenomen. Zelfs de medewerkers die de commerciële contacten onderhielden, deden weinig moeite om hun werk inzichtelijk te maken. Niet voor niks spraken we lange tijd over een verkoopbinnendienst en een verkoopbuitendienst. Met de opdeling van grote afdelingen in kleine business units zijn de processen transparanter geworden en daarmee ook de organisaties. De buitenwacht mag zien hoe we werken. In veel gevallen moet dat ook, omdat in de keten bedrijven veel meer met elkaar te maken hebben. De afzonderlijke bedrijfsprocessen grijpen steeds vaker op elkaar in. Daarmee geraken ook de IT-voorzieningen met elkaar vervlochten. En dankzij de zegeningen van het internet is integratie niet langer een onmogelijke opgave.

Inside-out maakt plaats voor outside-in

Het inside-out denken, maakt plaats voor outside-in. Laat de klanten of partners maar binnen en rechtsreeks op onze systemen transacties activeren. Los van het beveiligingsvraagstuk stelt een dergelijke openheid ook eisen aan het bedieningsgemak. Bij gebruikers van bijvoorbeeld een bedrijfsgebonden ERP-systeem mag je na jaren van training en praktische ervaring voldoende expertise veronderstellen. Die weten welke schermen ze moeten opstarten en welke velden moeten worden ingevuld om het gewenste proces uit te voeren. Indien we ook ’niet ingewijden’ toegang bieden tot het primaire bedrijfsinformatiesysteem, dan moet het bedieningsgemak aanmerkelijk verbeteren. Met andere woorden: aan de presentatiekant moet intelligentie worden toegevoegd.

Evolution

Systeemontwikkeling volgens het 3-tier model

Kent u nog de klassieke theorie over systeemontwikkeling volgens het 3-tier model? Eerst komt de data laag, daarna de laag met de procesbeschrijvingen en vervolgens de presentatielaag. Voor de eerste 2 hebben we de zaken uitstekend geregeld. Van object georiënteerd tot aan relationeel zijn we in staat om informatie tot in de kleinste haarvaten van een organisatie vast te leggen, op te slaan en te herleiden. Uniforme modelleer tools stellen ons in staat om alle gangbare en buitenissige processen in een organisatie perfect te beschrijven en te vertalen naar machinaal leesbare code. Een allesomvattend service oriented architecture zorgt ervoor dat de processen op verschillende platforms voor uiteenlopende doeleinden perfect via het web met elkaar samenwerken.

De presentatielaag spreekt gebruikers direct aan

Maar aan de presentatielaag heeft de IT industrie gedurende de afgelopen 10 jaar niet zo veel gedaan. En dat terwijl het de laag is, die direct de gebruikers aanspreekt, gebruikers waarvan iedereen in de IT claimt dat we ze zo hoog hebben zitten. Want daar doen we het tenslotte toch allemaal voor? Niet dus! Pas met de introductie van Web 2.0 komt laag 3 in het vizier. Rich Internet Applications, oftewel RIA’s gaan alle jaren van nalatigheid goed maken. Volgens onderzoeksbureau Gartner maakt in 2010 minstens 60% van de nieuw te ontwikkelen applicaties gebruik van RIA’s, terwijl 25% er primair op leunt. RIA’s zijn webapplicaties die de snelheid, kracht en rijkdom van de dekstop verenigen met de unieke eigenschappen van het internet. Die combinatie zorgt voor dynamischere en gebruiksvriendelijkere internetpagina’s.

De IT-industrie kenmerkt zich door een tweedeling

De IT-industrie van vandaag kenmerkt zich door een tweedeling. Aan de ene kant staat Microsoft, die met Windows al jaren heerst over de GUI (Grafical User interface) op de desktop, de presentatielaag dus. Die dominantie weerhield de gigant uit Seattle er niet van om toen Internet zich als industriële revolutie aandiende met .Net een vinger in de IT-ontwikkelpap te houden. Het andere kamp verenigde zich rond Java, de universele ontwikkeltaal voor het web. In die hoek kreeg de presentatielaag eindelijk erkenning met de samensmelting van twee ontwikkelstandaarden: Asynchronous Javascript en XML (eXtensible Markup Language) tot Ajax, een browser onafhankelijk, breed geaccepteerd technologie voor het maken van bedieningsvriendelijke webpagina’s

Web 2.0 applicaties

Ajax komt snel op als de beste oplossing voor het ontwikkelen van RIA’s. Web 2.0 applicaties van bedrijven zoals Google, Yahoo en Flickr gebruiken allemaal Ajax. Als een gevolg van deze successen, gebruikt een toenemend aantal bedrijven Ajax om een zelfde rijke user experience aan te kunnen bieden aan hun klanten en interne gebruikers. Deze ontwikkeling past in een verschuiving in het denkpatroon over de inrichting van IT van inside out naar outside in.

Zo heeft voor bedrijven in o.a. e-commerce, financiële dienstverlening, telecommunicatie en nutsvoorzieningen het gebruik van RIA’s zeer veel zin – de web applicatie staat gelijk aan de inkomstenstroom. Voor de meer traditionele bedrijven met een online divisie kunnen RIA’s zorgen voor een sterke groei in de online conversie, het verhogen van de klanttevredenheid en retentie, en aan de andere kant het verlagen van de kosten voor klantenservice. Voor interne applicaties helpen RIA’s om hun dure interne client-server applicaties te migreren naar een web architectuur, met verlaging van distributie- en onderhoudskosten van bestaande systemen.

RIA technologie

RIA technologie is de ‘lijm’ dat het bereik van web applicaties verbindt met de rijkheid van desktop applicaties. RIAs hebben een groot bereik omdat ze in de browser werken en geen software installatie nodig hebben: echter, sommige RIA technologien vereisen wel een browser plug-in (o.a. Flash, Silverlight en Java). RIA’s worden ‘rijk’ genoemd omdat ze de user interface processing van de server naar het web brengen, terwijl het blijft communiceren met de data op de applicatie server.

Meerdere RIA technologieën zijn momenteel in omloop: elke technologie heeft zijn sterke en zwakke kant. De meest gebruikte is Ajax, voortgestuwd door o.a. Backbase met spraakmakende applicaties zoals ABN Amro internet bankieren en KPNvandaag.nl. Het door Backbase geleverde framework is overigens Oracle gecertificeerd. Alternatieve technologieën zoals Java, Flash en Microsoft Silverlight vereisen plug-ins die moeten worden geïnstalleerd door de eindgebruiker. Daarnaast gebruiken deze technologieën vaak een bedrijfseigen runtime voor specifieke platformen en zijn geen Open Web Standard.

Onderstaand figuur geeft de verschillen weer:

Kijkend naar dit figuur, dan zie je waar client-side Java, Flash, en Silverlight staan. Echter, de score van Ajax kan variëren. Dat komt omdat de Ajax features afhankelijk zijn van welk Ajax snippet, widget of framework je gebruikt. Het onderzoek van Backbase toont dat Ajax-framework oplossingen die al langer op de markt zijn van commerciële aanbieders beter scoren dan open source JacaScript projecten. Ajax is vaak de meest geschikte technologie voor projecten van grote bedrijven, omdat het gebaseerd is op open standaarden en het geen plug-in vereist.

Ajax onderscheid zich in drie belangrijke manieren van het klassieke pagina-gebaseerd web applicatie model:

een client-side engine is de intermediair tussen de user interface (UI) en de server
de client-side engine handelt gebruikers activiteit af in plaats van dat het page requests naar de server doet
XML data wordt getransfereerd tussen de client-side engine en de server: hiermee kan het delen van de pagina updaten in plaats van een complete page refresh

Ajax oplossingen bieden een client-side engine voor de user interface en communiceert met de server op de achtergrond. De client-server communicatie kan asynchroon zijn zodat de user interface altijd responsief is. Dit verhoogt de interactiviteit, snelheid, functionaliteit en gebruikersgemak. Ajax werkt in de meeste browser, op de meeste OS en is zero-install.

Ajax is geen taal

Het grootste misverstand over Ajax is dat het een nieuwe programmeertaal zou zijn. Ajax is geen taal, het is een techniek om een betere, snellere en zeer interactieve web applicaites te creëren, gebruikmakend van web technologie zoals HTML, CSS, Javascript en XML. Omdat het native browser technologie gebruikt, heeft het geen plug-in nodig.

Omdat Ajax een set van technologieën is, is het mogelijk om Ajax-applicaties van scratch af aan te bouwen zonder een specifieke Ajax ontwikkelingstool. Er zijn momenteel al veel bouwstenen beschikbaar, wat de ontwikkeling kan versnellen en betrouwbaarder kan maken. Deze bouwstenen vallen gewoonlijk in 1 van de volgende 4 categorieen:

snippets (kleine stukjes code)
widgets (user interface componenten)
frameworks (client-side runtime met functionaliteiten en widgets)
advanced frameworks (framework met development tools en server-side components)

Snippets en widgets zijn aardige toevoegingen aan een bestaande site, maar deze schalen niet naar applicaties met complexe hoeveelheden data. Bovendien vereist het gebruik van alleen een snippet of een widget veel handmatig werk. Grote bedrijven met veel data die willen standaardiseren doen er dan ook verstandig aan te werken met een complete framework, zodat het voordeel van hergebruik van applicaties, alsmede onderhoudsgemak en schaalbaarheid optimaal is te benutten.

Ajax Applicaties

Ajax is ideaal voor applicaties met een hoge user interaction. Dit zijn de 4 hoofdcategorieën van Ajax applicaties:

Ajaxification van bestaande web applicaties: simpele HTML pagina’s kunnen sterk worden verbeterd door interactiviteit aan te brengen zonder dat bestaande applicaties herschreven hoeven te worden.
Fat Client migratie: Ajax brengt fat clients naar het web, met behoud van de rijkheid en snelheid van de interface van een desktop gebruiker.
het bouwen van rijke Self-service applicaties: Aangezien het web meer en meer het platform wordt voor het aanbieden van services, wordt het steeds belangrijker je te diffrentieren. Rijke, interactieve en gepersonaliseerde interfaced gebouwd met Ajax hebben bewezen dat conversie ratio’s en klanttevredenheid stijgen.
RIAs voor Enterprise Mashup Applicaties: Ajax maakt het simpel om meerdere systemen te consolideren naar een single user interface, een mashup.

Voordelen van Ajax

Ajax is aantrekkelijk voor enterprise RIA projecten om de volgende redenen:

gebaseerd op open standaarden
geen plug-in, zero install
meeste ontwikkelaars kennen wel wat javascript
ajax biedt tools voor het reduceren van javascript coding
rijke browser functionaliteiten zoals drag & drop
sneller dan klassieke HTML
web server agnostic
werkt met alle programmeertalen
werkt op alle browsers, alle platformen

Uitdagingen bij het implementeren van Ajax

Screenshot KPN vandaag

Als Ajax dan daadwerkelijk zo subliem is, waarom wordt het dan nog niet meer gebruikt? Een probleem is de volwassenheid van de technologie die een bedrijf kan kiezen. Een andere is het ontbreken van ondersteuning en praktijkervaring. Het onderzoek van Backbase laat zien dat de volgende 5 punten vaak reden zijn voor het verhinderen van een succesvolle implementatie:

Ajax projecten, widgets en toolkits zonder professionele ondersteuning
geen beschikking tot Ajax best practices
slechte integratie van Ajax in de normale development lifecycle
gebrek aan betrouwbare ondersteuning en training
risico van het schenden van intellectuele eigendommen.

Gezien deze opsomming is het begrijpbaar dat veel grote bedrijven nog huiverig zijn om Ajax te implementeren. Echter, met het momentum dat RIA’s hebben bij de eindgebruiker, kun je dit echt niet blijven ontlopen. Grote ondernemingen willen een betrouwbare partner, wiens core business het is om steeds te blijven innoveren in Ajax, het onderhouden van code en het geven van support en training.

Revolutionaire verbeteringen langs evolutionaire weg

De opening van de primaire operationele informatievoorziening naar consumentengerichte toepassingen vereisen veel veranderingen aan de presentatielaag. Daar wil je dus niet experimenteren, maar vertrouwen op RIA-expertise en op RIA-gereedschappen, gebaseerd op in de industrie bewezen standaarden als XML en html. Java en .Net zijn als onderliggende ontwikkeltalen een feit waarom niemand heen kan. Wereldwijd tonen diverse succesvolle web 2.0 applicaties verrijkt met Ajax-functionaliteit aan dat revolutionaire verbeteringen langs evolutionaire weg in beide omgevingen zijn aan te brengen.

Online Bankieren zonder het web te verstieren

Screenshot Banking App

Op basis van de klantprofielen is de ABN AMRO in staat voor elke doelgroep een eigen startpagina te genereren. Die kan de klant vervolgens weer instellen naar eigen voorkeur. Daarvan maakt 90% gebruik. De mogelijkheden zijn legio. Als erg handig wordt de sorteerfunctie van transacties ervaren. De groep ’young professionals’ kan ook chatten. De rijkheid van de internetomgeving heeft de bank bewerkstelligd door het gebruik van de Backbase-technologie. Om beheertechnische reden leek het niet verstandig om alle schermfuncties op de desktops van de aangesloten klanten vanuit de centrale server aan te sturen. De nu gekozen oplossing staat toe om zonder intensief netwerkverkeer klantspecifieke functies te draaien op de individuele PC’s.

Lees meer over Backbase, The Ajax Company.

Ga terug naar We Love IT uitgave #4 - 2008

Advertentie